5 Hoàng đế của Đế chế Roma (3) – Nero và Trajan

5 Hoàng đế của Đế chế Roma (3) – Nero và Trajan

Nero và Trajan, hai vị Hoàng đế đối lập, một người được lịch sử cho là tệ nhất, còn người kia được cho là đỉnh cao (Optimus) của Đế chế.

Nero là cháu 5 đời của Augustus, sinh ra vào năm 37, tròn 100 năm sau ngày sinh của Augustus. Mẹ của Nero tái giá với Hoàng đế khi đó là Claudius, sau đó cho Nero (con riêng của bà) cưới luôn con gái của Hoàng đế Claudius để củng cố quyền lực. Sau đó bà đã đầu độc luôn Hoàng đế Claudius để đưa Nero, khi ấy 17 tuổi, lên ngôi nhằm dễ bề thao túng.

Tuy vậy, 5 năm sau, Nero lật kèo giành lại quyền, và được cho là đã giết luôn mẹ mình. Phốt tai tiếng nhất của Nero là vụ hoả hoạn thành Roma (The Great Fire of Rome). Trong 9 ngày, ngọn lửa đã thiêu trụi 2/3 Thủ đô của Đế chế, trong lúc Nero đang đi nghỉ mát. Có người cho rằng ông là chủ mưu của vụ cháy này.

Quả thực, sau đó, một cung điện nguy nga có tên Domus Aurea (The Golden House) đã được xây dựng ngay trên nền đất bị thiêu rụi trước đây. Những năm 2000, có một app burn (ghi) đĩa CD có tên là Nero Burn, có lẽ cũng từ điển tích này?

Cuộc đời của Nero chấm dứt khi ông tự sát vì sợ bị các đại thần của viện nguyên lão luận tội. Sau khi Nero mất, Roma rơi vào một thời kì loạn lạc được gọi là Năm Tứ Đế (Year of Four Emperors), khi mà có 4 người lần lượt trị vì trong một năm.

Đến năm 96 thì một triều đại mới lên nắm quyền, được sử gia gọi tên triều đại Nerva Antonine. Với vị Hoàng đế đầu tiên là Nerva, lên ngôi với sự ủng hộ của Viện nguyên lão (Senate) – Quốc hội ngày nay. Triều đại Nerva Antonine này cũng nổi tiếng là triều đại có Năm vị vua tốt (Five Good Emperors), những người được chọn để kế vị qua việc được Hoàng đế nhận làm nuôi.

Trajan cũng là con nuôi của Nerva, ông rất có danh tiếng trong quân đội, nên được Nerva chọn làm người nối ngôi. Là một nhà quân sự tài ba, Trajan dành phần lớn thời gian trị vì của mình để tiến hành chinh phạt các vùng đất xung quanh. Biên giới của Đế chế Roma trở nên rộng lớn nhất cũng trong giai đoạn này.

Một trong những chiến tích quan trọng của ông là với Vương quốc Dacia. Sau này ông đã cho xây Trajan’s Column (Cột chiến thắng của Trajan) để kỉ niệm thắng lợi này. Cột chiến thắng này ngày nay vẫn hiện diện ở giữa thủ đô Roma, nằm trong khuôn viên Trajan’s Forum (Quảng trường Trajan), nơi cũng được xây dựng sau chiến thắng Dacia.

Cột Trajan, nằm giữa Trajan’s Forum. Dấu tích vẻ vang ngày nào nay chỉ còn là những mảnh đá vụn vỡ, là một địa danh thu hút du khách ở thủ đô Roma.

Ông mất vào năm 63 tuổi, để lại ngôi báu cho người con nuôi Hadrian. Tro của ông được ch  ôn ở dưới Cột Trajan’s Column. Các vị Hoàng đế sau ông khi lên ngôi đều được Viện nguyên lão Roma chúc phúc bằng câu “Felicior Augusto, melior Traiano”, có nghĩa là “May hơn Augustus, giỏi hơn Trajan”.

Biên giới cực đại của Đế chế. Các tỉnh màu hồng có Thống đốc (Proconsul) được bầu bởi Viện nguyên lão, thường nằm sâu trong Đế chế và không có lính đồn trú. Các tỉnh màu xanh nằm ngoại biên, được cai quản trực tiếp bởi người do Hoàng đế chỉ định. Việc phân loại này để tập trung binh quyền (thường trú ở các tỉnh màu xanh) vào tay Hoàng đế.

Dacia là Rumani ngày nay. Rumani cũng là đất nước duy nhất có ngôn ngữ theo tiếng Latin mà nằm hoàn toàn tách biệt khỏi các nước tiếng Latin khác. Bản thân tên nước Rumani đến từ Romanus, tiếng Latin là “người Roma”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *